Latince Adı:

• Mandelbaum, Prunus dulcis

Diğer Adı:   

• Bademağacı
• Tatlı Bademağacı

Familyası:   

• Gülgillerden
• Rosengewaechse
• Rosaceae

Drugları:

Bademyağı: Amygdalae oleum
Badem çekirdeklerinin soğuk baskı ile eldeedilen bademyağı çok maksatlı olarak kulanılır.
Giriş: Bademin bilinen çok türü vardır, fakat bizi ilgilendiren iki türüdür. Bunlar tatlı badem: prunus dulcis var. Dulcis ve acı badem: prunusdulcis var. Amarayı sayabiliriz. Bademin vatanının Türkiye veya Çin olduğu yönünde oldukca farklı görüşler mevcuttsada Alman yazarlar badem yağının eski Mısır ve Yunanlılar tarafından yaygın olarak kulanıldığı, bu nedenle büyük bir ihtimalle vatanının Türkiye olduğu tahminedilmektedir.
Latince ‘’dulcis‘’ tatlı ve ‘’amara’’ acı anlamına gelir. Günümüzde Türkiye, Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya, Horasan, Türkistan, Kalifonya ve Berezilyada yaygın olarak yetiştirilmektedir. Tarihte tatlı Badem yağı masajyağı, ilaçlarda katkı maddesi, ve yamaklarde baharat olarak kulanılmıştır. 

Botanik:

Bademağacı 3-8 metre boyunda, dikensiz, dikine yükselen bir ağactır. Yaprakları mızrak şeklinde, uca doğru sivrice, kenarları bütün veya çok narin kertikli, 4-8 cm uzunluğunda, 1,5-3 cm eninde, üstü parlak, yeşil renkli, alt yüzeyi donuk yeşil renkli ve kısa saplıdır.
Çiçekleri pempemsi beyaz, oval veya yumurta şeklinde, kenarları narin, dalgalı, beş taç yapraktan meydana gelir ve ortada kırmızımsı bir göbek ve buradan bir demet sarımsı dölenme tozluğu çıkar.
Meyveleri olğunlaşmadan önce çağla olarak yenir, çünkü meyve olğunolaştıkca etli dış kısmı sertleşerek kuru bir kabuk şeklini alır. Olğunlaşan çekirdekleri kırılarak içindeki tohumları çıkarılır. Bu tohumlara kısaca badem denir.
Yetiştirilmesi: Badem ağacı taşlı, kumlu, kireçli topraklarda ve kayalıkyerlerde yetişir. Badem çekirdeğinin dışı etli kabuğu soyulduktan sonra sert çekirdeği ile birlikte toprağa ekilir.

Hasat zamanı:

Eylülve Ekim aylarında olğunlaşan badem çekirdeği toplanır, kabukları kırıldıktan sonra tohumları çıkarılarak kurutulur. Badem soğuk presle sıkılarak yağı çıkarılır veya kuru yemiş olarak yenir.

Araştırmalar:

Meksikada laetrile ismi ile anılan ve kansere karşı kulanılan bitkisel ekstrakt üzerinde ABD’li ilim adamları özel bir komisyon kurarak araştırmalar yapmışlardır. Bu araştırmalarda laetrilin kaysı ve şeftali çekirdeğinden eldeedilen d-Amygdalin olduğu tesbitedilmiştir. ABD Milli Kanser Enstitüsü (National Cancer Institut) d-Amygdalinin parçalanarak siyanüraside dönüştüğünü, fakat siyanürasidin ne şekilde kanseri önlediği tesbitedilememeiştir.
Bilindiği gibi siyanürasit oldukca çok zehirlidir ve ölümlere sebep olabilir. Acı bademin % 8 gibi çok yüksek oranda d-Amygdalin içermesi nedeniyle özelikle çok dikkat gerekir. Acı Bademin 8-10 adeti çocuklarda ve 15-20 adeti yetişkinlerde ölümlere sebep olabilir. Bademin birleşimindeki bu madde badem yendiğinde hemen kana karışmaz, hazmedilip kanda işlenmesi çok zaman aldığından tarife uyularak yendiğinde zarar vermez.

Kulanılması:

• Üniversite kliniklerinde tedavi denemeleri ve araştırmalar yapılmıştır, fakat yeterli değildir.. Bu nedenle bugünkü bilgilere göre 2. sınıf bir şifalı bitkidir. Badem yerine göre daha etkili olan başka bitkiler kulanılmalıdır. Örneğin kansere karşı Ökseotu-, Porsukağacı-(çok zahirli) Papaya-, Keten-, Çörek-, veya Gökçek daha etkildir.
  
• Halkarasında: Badem yağı aroma terapide kulak ağrısı, hamile kadınlarda görülen kas yırtılması (özelikle karın, bacaklar, ve güğüsteki yırtılmalar), bebeklerin poposundaki ekzema, kaşıntı ve yaralara, derideki çatlaklar, kuru, pörtüklü ve hasaslığa karşı kulanılır.
  

Açıklama:

Kulak ağrılarına karşı badem yağı çok hafif ısıtılır (35-38 derece) ve 2-3 damla kulağa damlatılır. Hamile kadınların karnının büyümesi ile birlikte karın, bacaklar ve göğüslerdeki kaslarda yırtılmalar olur. Bu yırtılmaları önlemek için badem yağı ile karın, bacaklar ve göğüsler günde 2-3 defa 10-15 damla ile ovalanır.  Kabızlığı önlemek için yetişkinler bir kahve kaşığı çocuklar bir çay kaşığı içerlerse kabızlığı önler.
Bademsütü:

Bademden 45-50 gram haşlanır ve kabukları soyulur, ezilir veya öğütülür 250 ml ılık süt ilaveedilir ve bir gün sonra süzülerek bu süt deriye sürülür.

Familyası:

• Baklagillerden
• Schmetterlingsblütengewaechse
• Fabaceae (Leguminosae)
  

Drugları:

Fasulye kapcığı (kapsüle): Phaseoli pericarpium-frutus phaseoli sinesemine
Fasulye meyvesinin tohumları çıkarıldıktan sonra kapcıkları (kapsülleri) kurutularak, çay, tentür veya natürel ilaç yapımında kulanılır.

Botanik:

Fasulyenin asıl vatanı orta ve güney Amarika olup, buradan 1685 yılında İspanyollar tarafından ispanyaya getirilmiş ve oradan önce Avrupaya, sonrada bütün dünyaya yayılmıştır. Günümüzde 70’in üzerinde fasulye çeşidi bulunmaktadır. Fasulyenin genelikle beyaz renkte olanı tercih edilmektedir, fakat kırmızı, siyah, kahverengimsi ve üzeri desenli olan çok çeşitleri mevcuttur. Türkiyede genelikle ayşekadın, barbunya, horoz ve çalı türleri tanınmakta ve yetiştirilmektedir.
Fasulyenin yaprakları üçü bir arada uzun bir sap üzerinde olu, her biri yumurta şeklinde, uclara doğru sivri, kenarları bütün, ortada bir ana ve ondan kenarlara doğru yay şeklinde uzanana yan damarlar bulunur. Yaprkları 7-20 cm büyüklüğünde, yeşil renkli, ve üzeri hafiftüylüdür.
Çiçek sapı yaprak sapının koltuğundan çıkar ve her sapta 2-6 adet çiçek bulunur ve taç yaprakları pempe, vişneçürüğü, kırmızı veya eflatun renklerde olabilir. Kupa yaprakları çan şeklinde, yeşil renkli, beş adet irili ufaklı dişlere sahip olup, taç yapraklarını kavramıştır. Olğunlaşan fasulye kapsüllerinde 4-10 adet çekirdek bulunur ve kapsülleri (meyveleri) 10-20 cm boyunda olur.

Yetiştirlmesi:

Mart ve Nisan aylarında saksı, kasa, veya seralarda tohumlarından fide eldeedilir ve bu fideler Nisan ve Mayıs aylarında bahçe ve tarlalara 6-10 cm sıra ve 40cm ara ile etilir.

Hasat zamanı:

Meyveleri olğunlaşan kapsüler sararır ve çatalaşmaya başlayınca toplanarak, içindeki tohumları çıkarılır. Tohum ve kapsülleri ayrı güneşte iyice kurutulduktan sonra kaldırılır.  

Kulanılması:

• Üniversite kliniklerinde tedavi denemeleri ve araştırmalar yapılmamıştır. Bu nedenle bugünkü bilgilere göre 2. sınıf bir şifalı bitkidir. Fasulye yerine göre daha etkili olan başka bitkiler kulanılmalıdır. Örneğin idrar yolları rahatsızlıklarına karşı Ardıçkoz-, Huş-, Ayrık-, Isırankökü-, A. Başakotu preparatları veya Gökçek İksiri daha etkildir. Şeker hastalığına karşı ise yaban mersini yaprağı, beşparmakkökü-, kara hindibaotu ve kökü-, kantaronotu-, mübarekotu-, devedikeniotu-, çementohumu preparatları veya Gökçek İksiri daha etkildir
  
• Fasulye kapcığı halkarasında genelikle Avrupada idrar söktürücü, müshil yapıcı ve romatizma çaylarında kulanılır. Türkiyede ise genelikle hayvan yemi olarak, bazı yörelerde ise yakacak olarak kulanılır. Fasulye kapcığı başta idrar yolları rahatsızlıklarına karşı nadirende romatizma, gut, siyatik, ödem ve şeker hastalığına karşı kulanılır.
  

Açıklama:

Fasulye tohumları phasin içerir bu madde zehirli olmasından dolayı taze olarak yenmez. Kuru fasulye olarak bilinen fasulye tohumlarının yemek yapmadan önce mutfakta haşlanması gerekir. Ancak bu şekilde phasin bozulur ve zararsız bir şekle dönüşür.
Bazı alimle göre fasulye kapcığı çok az miktarda krom içermektedir ve krom kandaki şekeri hafif düşürücü özeliğe sahiptir. Şeker hastalığına karşı bana göre yaban mersini yaprağı, beşparmakkökü-, kara hindibaotu ve kökü-, kantaronotu-, mübarekotu-, devedikeniotu-, ve çementohumu-, preparatları veya Gökçek İksiri daha etkildir.

Çay:

İki tatlı kaşığı fasulye kapcığı demliğe konur ve üzerine 300-500 ml kaynarsu ilave edilerek 5-10 dakika demelemeye bırakılır ve sonra süzülerek içilir.
Yantesiri: Fasulyenin tohumlarının, yani kuru fasulye haşlanmadan yemeği yenmez. Şayet haşlamadan yemeği yapılırise zehirlenmelere neden olur. Birleşimindeki phasin kaşlanınca değişerek zararsız hale gelir.

Familyası:

• Düğünçiçegigillerden
• Hahenfussgewaechse
• Ranunculaceae
  

Drugları:

• Basurotkökü: Ranunculi ficariae radix
• Basurotu: Ranunculi ficariae herba

Basurotunun bazılarına göre kökü,bazılarına göre ise otu şifalıdır.

Botanik:

Bosurotu Asya, Avrup, ve kuzey Afrikanın çalılıklarında ve nemli çimenlerde yabani olarak yetişen 15-25 cm yüksekliğinde, çok yıllıkbir bitkidir. Yaparkları uzunsaplı, kalp veya böbrek şeklinde, koyu yeşil renkte, üzeri yağlı, kenarları dişli veya hafif kertiklive etlidir. Yapraklarının yağlı olması nedeniyle türkce Yağlı çiçek ve almanca aynı anlama gelen <butterblume> diye anılır.
Çiçekleri oldukca uzun bir sap üzerinde, altın sarısı renkte, 8-10 adet mızrak veya dil şeklinde taç yaprakları ve bunu kapalyan açık yeşil renkte daha kısa kupa yaprakları, göbekte yine altın sarısı renkte dölenme tozlukları bulunur.
Kökleri yumru şeklinde ana kökler ve saçak şeklindeki yan köklerden oluşur. Basurotunun anakökleri insanlarda sıkca görülen Basura benziediğinden bu bitkinin basurotu diye anılmasına sebep olur.

Kulanılması:

• Üniversite kliniklerinde tedavi denemeleri ve araştırmalar yapılmıştır, ve bu araştırmalara göre pekte etkili olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle bugünkü bilgilere göre 2. sınıf bir şifalı bitkidir. Basurotu yerine göre daha etkili olan başka bitkiler kulanılmalıdır. Örneğin basura karşı Çobançantası-, Hamamelis-, Sarı yonca-, Atkestanesi-, Civanpercemi-, Mastı çiçeği-, veya Gökçek İksiri daha etkildir.
  
• Halkarasında: Basura karşı kulanılmıştır, fakat etkili değildir.
  Yantesiri: Bazı yörelerde yapraklarından salata yapılarak yenir. Bitki taze iken yenirse birleşimindeki maddeler mide, bağırsaklar ve böbreklere zarar verirvede tahrişeder. Bunedenle bu bitkinin kulnılması uygundeğildir. Birçok sözde uzman bu bitkinin faydalrından uzun uzun bahsettiklerinden bu bitkiyi incelemeyi ve okurları bilgilendirmeyi  uygun gördüm.